''Zij ziet wat velen in Kherson niet meer zien''
Afgelopen week waren we in Kherson. We hebben daar veel gezien en meegemaakt, maar vooral de ontmoeting met een bijzonder meisje zal ik niet snel vergeten.
We bezochten Jamilia, die samen met haar blinde zoon Prokhor en haar slechtziende dochter Varvara midden in de stad woont. We hadden contact met het gezin, omdat ze openstonden voor evacuatie naar een veiliger gebied.
Tot enkele dagen geleden woonden ze in één van de gevaarlijkste wijken van Kherson waar Russische FPV-drones continue jagen op alles wat beweegt.
Inmiddels zijn ze verhuisd. Niet weg uit Kherson, maar naar een ietsje minder gevaarlijke wijk.
“Hier valt het wel mee”, zei Jamilia.
Als je lange tijd op een plek hebt gewoond waar het gevaar extremer dan extreem is, kan iets minder gevaarlijk bijna veilig gaan voelen. Niet omdat het werkelijk veilig is, maar omdat je nog erger gewend bent.
Enkele uren eerder hadden we zelf ervaren hoe gevaarlijk ook deze wijk is. We moesten rennen en ons verstoppen voor een FPV-drone. Enkele seconden later hoorden we een inslag en zagen we met eigen ogen hoe een man van slechts 24 jaar om het leven kwam.
Toch wilde Jamilia niet meer worden geëvacueerd. Deze verhuizing voelde voor haar al als een verbetering en dat was voldoende reden om in Kherson te blijven.
Misschien zijn er wel honderd redenen om niet te vertrekken. En er is maar één reden om wél te gaan: Veiligheid voor jezelf en veiligheid voor jouw kinderen. En die reden weegt in mijn ogen veel zwaarder zwaar als die honderd redenen om niet te gaan.
Binnen maakten we kennis met de 18 jarige zoon Prokhor. Naast zijn blindheid heeft hij psychische problemen. Contact met hem maken is moeilijk. Hij maakt vreemde bewegingen en geluiden, zingt een groot deel van de dag maar reageert nauwelijks op vragen.
Zijn tweelingzus Varvara maakte een zeer gesloten indruk. Ze hield haar ogen half dicht, keek ons nauwelijks aan en zei bijna niets.
Totdat ik met haar in gesprek raakte.
Varvara bleek perfect Engels te spreken. Echt vloeiend. Ze volgt online een universitaire opleiding en spreekt Spaans, Oekraïens en Russisch.
Achter die neergeslagen ogen bleek dus een buitengewoon intelligente jonge dame schuil te gaan.
Ze begrijpt wat er in Kherson gebeurt. Ze beseft hoe gevaarlijk hun situatie is en weet dat er buiten deze stad een ander en veel beter leven mogelijk kan zijn.
Eén oog is blind en met het andere ziet ze nog maar vijftig tot zestig procent. Toch kreeg ik tijdens ons gesprek het gevoel dat zij juist veel meer ziet dan de mensen om haar heen.
Maar ze is ook bang en ontzettend onzeker.
Varvara zou graag als vertaler willen werken. Niet voor een groep mensen of rechtstreeks tegenover iemand, want dat vindt ze te spannend. Het liefst zou ze boeken vertalen, vanuit een rustige en veilige omgeving.
Ik zou haar daar heel graag bij willen helpen. Omdat ik iets in haar zag wat anderen misschien nog niet voldoende hebben gezien: haar talent, haar intelligentie en haar verlangen naar een ander bestaan.
Ik veroordeel haar moeder niet. Jaren oorlog doet iets met een mens. Met wat je normaal vindt, met wat je nog als gevaar herkent en met wat je onder veiligheid verstaat.
Maar een stad waar drones dagelijks op mensen jagen, waar artilleriegranaten neerkomen en vliegtuigbommen complete gebouwen vernietigen, is niet veilig. Een plek waar wij zelf meerdere keren moesten rennen voor ons leven, is niet een beetje gevaarlijk.
Die plek is gestoord gevaarlijk.
Misschien ziet Varvara nog maar vijftig procent van wat er voor haar gebeurt.
Maar volgens mij ziet zij scherper dan velen om haar heen dat er buiten Kherson nog een andere wereld bestaat.
Ik zou haar die mooiere kant van de wereld zo graag willen laten zien.
